Kandydaci na kierowców znają skrót ABS, ale nie zawsze rozumieją, jak system pomaga podczas hamowania. W analizie odpowiedzi użytkowników mKursant aż 65% prób przy jednym z pytań o ABS zakończyło się błędem. Dużym problemem okazały się również dostosowanie prędkości do widoczności, holowanie oraz szczególne sytuacje drogowe.

mKursant przeanalizował 402 próby odpowiedzi na 20 wybranych pytań, które w udostępnionym zestawieniu wyróżniały się wysokim udziałem pomyłek.

Łącznie odnotowano:

402 próby odpowiedzi

149 odpowiedzi błędnych

37,1% błędów w analizowanym zestawie

65% błędów przy najtrudniejszym pytaniu

Najwyższy wynik dotyczył funkcji systemu ABS. Na 20 prób odpowiedzi aż 13 było nieprawidłowych.

W trzech analizowanych pytaniach dotyczących ABS użytkownicy udzielili łącznie 51 odpowiedzi, z których 26 było błędnych.

To oznacza, że:

51% odpowiedzi na pytania o ABS było nieprawidłowych

To jedna z najmocniejszych obserwacji wynikających z danych mKursant.

„Największy problem nie polega na tym, że kandydaci nie znają skrótu ABS. Trudność pojawia się wtedy, gdy trzeba wyjaśnić, jak system wpływa na zachowanie samochodu podczas hamowania. W trzech analizowanych pytaniach o ABS błędnych było łącznie 51% odpowiedzi.”
— zespół mKursant

Najważniejsze wyniki analizy mKursant

Miejsce	Temat pytania	Błędne odpowiedzi	Wynik
1	Funkcja ABS: omijanie przeszkód podczas hamowania	13 z 20	65,0%
2	Dostosowanie prędkości do widoczności drogi	9 z 15	60,0%
3	Prędkość podczas holowania – 30 km/h	7 z 13	53,8%
4	Funkcja ABS: możliwość zmiany toru podczas hamowania	7 z 14	50,0%
5	Przewożenie osoby legitymującej się kartą parkingową	8 z 18	44,4%
6	Pierwsza pomoc: ewakuacja osoby z pojazdu	7 z 16	43,8%
7	Czynniki wpływające na ostrość widzenia kierowcy	9 z 21	42,9%
8	Minimalny odstęp na drodze ekspresowej	7 z 17	41,2%
9	Prędkość na drodze dla samochodów jednojezdniowej	10 z 25	40,0%
10	Przewożenie dziecka przy aktywnej poduszce powietrznej	7 z 18	38,9%
11	Prędkość samochodu osobowego z przyczepą	6 z 17	35,3%
12	ABS a utrzymanie sterowności samochodu	6 z 17	35,3%
13	Dokument pojazdu zarejestrowanego za granicą	6 z 17	35,3%
14	Objaw pęknięcia przewodu hamulcowego	7 z 22	31,8%
15	Cel działania systemu ESP	6 z 20	30,0%
16	Działanie wspomagania układu hamulcowego	6 z 20	30,0%
17	Zachowanie odpowiedniego odstępu podczas gęstej mgły	9 z 31	29,0%
18	Wyprzedzanie we mgle poza obszarem zabudowanym	6 z 24	25,0%
19	Prędkość pojazdu z urządzeniem wystającym do przodu	6 z 24	25,0%
20	Prędkość podczas holowania – 60 km/h	7 z 33	21,2%

Odsetki zostały obliczone na podstawie dokładnej liczby odpowiedzi błędnych i wszystkich prób. Wartości w tabeli podano z dokładnością do jednego miejsca po przecinku.

Najtrudniejsze pytanie dotyczyło ABS

Najwyższy odsetek błędów pojawił się przy pytaniu:

Jaką funkcję spełnia system przeciwblokujący ABS?

Wśród dostępnych wariantów znajdowały się odpowiedzi sugerujące, że ABS:

• zawsze skraca drogę hamowania,
• zapobiega utracie przyczepności podczas przyspieszania,
• ułatwia ominięcie przeszkody podczas hamowania.

Prawidłowa była trzecia odpowiedź.

ABS przeciwdziała blokowaniu kół podczas hamowania. Dzięki temu kierowca może zachować większą możliwość kierowania pojazdem i – gdy pozwalają na to warunki – ominąć przeszkodę.

W tym pytaniu:

• odpowiedzi udzielono 20 razy,
• 13 prób zakończyło się błędem,
• udział błędnych odpowiedzi wyniósł 65%.

W innym pytaniu dotyczącym tej samej funkcji systemu błędnych było 7 z 14 odpowiedzi, czyli 50%.

Przy trzecim pytaniu o ABS odsetek błędów wyniósł 35,3%.

ABS – trzy pytania, jeden powtarzający się problem

Pytanie dotyczące ABS	Błędne	Wszystkie	Odsetek błędów
Omijanie przeszkody podczas hamowania	13	20	65,0%
Zmiana toru jazdy podczas hamowania	7	14	50,0%
Pomoc w zachowaniu sterowności	6	17	35,3%
Łącznie	26	51	51,0%

Powtarzalność błędów jest tutaj ważniejsza niż rezultat pojedynczego pytania.

Wyniki sugerują, że problemem nie jest wyłącznie sposób sformułowania jednego zadania. Trudność pojawia się w kilku pytaniach sprawdzających zrozumienie podobnego mechanizmu.

„Kandydat może wiedzieć, że ABS ma związek z hamowaniem, ale nadal nie rozumieć jego podstawowej funkcji. Nauka samego rozwinięcia skrótu nie przygotowuje ani do egzaminu, ani do prawidłowego zachowania w sytuacji awaryjnej.”
— zespół mKursant

Technika pojazdu sprawia więcej problemów, niż mogłoby się wydawać

W analizowanym zestawie znalazło się sześć pytań dotyczących systemów bezpieczeństwa, układu hamulcowego i techniki pojazdu:

• trzy pytania o ABS,
• pytanie o ESP,
• pytanie o pęknięcie przewodu hamulcowego,
• pytanie o działanie wspomagania hamulców.

Użytkownicy udzielili na nie łącznie 113 odpowiedzi.

45 odpowiedzi było błędnych.

39,8% błędów w pytaniach o systemy bezpieczeństwa i hamowanie

Ten wynik pokazuje, że zagadnienia techniczne nie powinny być traktowane podczas szkolenia jako dodatek do znaków, pierwszeństwa i ograniczeń prędkości.

Kandydat powinien nie tylko znać nazwy systemów, ale również rozumieć:

• kiedy system może zadziałać,
• jak zmienia zachowanie pojazdu,
• czego nie potrafi zrobić,
• jak powinien zareagować kierowca.

Dostosowanie prędkości do widoczności: 60% odpowiedzi błędnych

Drugim najtrudniejszym pytaniem w analizowanym zestawie było pytanie o dostosowanie prędkości do widoczności drogi.

Na 15 prób odpowiedzi:

• 9 było błędnych,
• 6 było prawidłowych.

Udział pomyłek wyniósł: 60%

To szczególnie ważny wynik, ponieważ dotyczy jednej z podstawowych zasad bezpiecznego kierowania pojazdem.

Kandydaci często koncentrują się na zapamiętywaniu ustawowych ograniczeń: 50, 90, 100, 120 lub 140 km/h.

Tymczasem dopuszczalna prędkość nie zawsze jest prędkością bezpieczną.

Na wybór prędkości wpływają również:

• widoczność,
• pogoda,
• stan nawierzchni,
• natężenie ruchu,
• ukształtowanie drogi,
• stan pojazdu,
• możliwości kierowcy.

Limit prędkości to sufit, a nie cel.

Możliwość jazdy z określoną prędkością nie oznacza obowiązku osiągnięcia tej wartości.

Przy ograniczonej widoczności kierowca powinien zwolnić na tyle, aby móc odpowiednio wcześnie dostrzec zagrożenie i zareagować.

„Wynik 60% błędnych odpowiedzi pokazuje lukę między znajomością liczbowych limitów a rozumieniem prędkości bezpiecznej. Kierowca nie powinien pytać wyłącznie: «ile wolno?». Powinien również odpowiedzieć sobie: «z jaką prędkością mogę teraz bezpiecznie jechać?».”
— zespół mKursant

Holowanie – ten sam temat, bardzo różne wyniki

W zestawieniu znalazły się dwa pytania dotyczące dopuszczalnej prędkości podczas holowania samochodu osobowego.

W pierwszym z nich:

• błędnych było 7 z 13 odpowiedzi,
• odsetek błędów wyniósł 53,8%.

W drugim:

• błędnych było 7 z 33 odpowiedzi,
• odsetek błędów wyniósł 21,2%.

Różnica wynosi ponad 32 punkty procentowe.

To pokazuje, że ogólne stwierdzenie „kursanci nie znają zasad holowania” byłoby zbyt dużym uproszczeniem.

Trudność może zależeć od:

• tego, czy droga znajduje się w obszarze zabudowanym,
• rodzaju drogi,
• przedstawionych znaków,
• sposobu sformułowania zadania,
• konieczności połączenia kilku zasad.

Dwa pytania z tej samej kategorii mogą więc osiągać zupełnie inne wyniki.

Kandydaci mylą się również w sytuacjach szczególnych

Wśród dziesięciu pytań z najwyższym odsetkiem błędów znalazły się także zadania dotyczące:

• przewożenia osoby legitymującej się kartą parkingową – 44,4% błędów,
• udzielania pomocy osobie znajdującej się w pojeździe – 43,8%,
• czynników wpływających na ostrość widzenia – 42,9%,
• przewożenia dziecka przy aktywnej poduszce powietrznej – 38,9%.

Nie są to pytania, które można rozwiązać wyłącznie przez przypomnienie sobie jednej charakterystycznej liczby.

Wymagają rozumienia sytuacji, odróżniania reguły od wyjątku i uważnego czytania odpowiedzi.

Pułapka słów „zawsze” i „w każdym przypadku”

W pytaniach o pierwszą pomoc lub obowiązki kierowcy odpowiedzi zawierające sformułowania takie jak:

• „zawsze”,
• „w każdym przypadku”,
• „wyłącznie”,
• „niezależnie od okoliczności”

powinny uruchamiać szczególną uwagę.

Nie oznacza to, że każda tak sformułowana odpowiedź jest błędna. Oznacza natomiast, że kandydat powinien sprawdzić, czy przepis rzeczywiście nie przewiduje żadnego wyjątku.

Dlaczego kursanci popełniają błędy?

Na podstawie samych wyników nie można jednoznacznie określić przyczyny każdej pomyłki. Dane pozwalają jednak wskazać kilka prawdopodobnych mechanizmów.

1. Zapamiętywanie odpowiedzi zamiast rozumienia zasady

Kandydat może pamiętać, że przy konkretnym pytaniu należy wybrać odpowiedź C, ale nie rozumieć, dlaczego jest ona prawidłowa.

Po zmianie zdjęcia, kolejności odpowiedzi lub sposobu sformułowania zadania ponownie pojawia się błąd.

2. Mylenie podobnych systemów

ABS, ESP i system kontroli trakcji pełnią inne funkcje.

Kandydaci mogą kojarzyć wszystkie te rozwiązania z „zapobieganiem poślizgowi”, nie rozróżniając dokładnie:

• blokowania kół podczas hamowania,
• utraty przyczepności podczas przyspieszania,
• stabilizacji toru jazdy.

3. Traktowanie limitu jako zalecanej prędkości

Znajomość maksymalnej dopuszczalnej prędkości nie wystarcza, jeżeli kandydat nie potrafi dostosować jej do widoczności i warunków.

4. Nieuwzględnianie szczególnej sytuacji

Podstawowa zasada może zmienić się w zależności od tego, czy pojazd:

• holuje inny samochód,
• ciągnie przyczepę,
• przewozi dziecko,
• jest zarejestrowany za granicą,
• porusza się podczas ograniczonej widoczności.

5. Zbyt szybkie czytanie pytania

Na egzaminie teoretycznym liczy się czas. Presja może powodować, że kandydat rozpoznaje temat pytania, ale pomija jedno słowo zmieniające sens zadania.

Co dane oznaczają dla szkół jazdy?

Analiza mKursant pokazuje, że samo zwiększanie liczby rozwiązanych testów nie zawsze wystarczy.

Jeżeli kursant ponownie odpowiada na podobne pytanie bez zrozumienia przyczyny wcześniejszego błędu, może utrwalać niewłaściwy sposób myślenia.

Skuteczne przygotowanie powinno obejmować trzy etapy:

Rozpoznanie zasady

Kursant powinien wiedzieć, jaki przepis albo mechanizm jest sprawdzany.

Wyjaśnienie przyczyny

Powinien potrafić własnymi słowami powiedzieć, dlaczego dana odpowiedź jest prawidłowa.

Zastosowanie w innej sytuacji

Na końcu powinien rozwiązać inne pytanie dotyczące tego samego zagadnienia, ale przedstawione w zmienionym kontekście.

„Egzamin nie sprawdza wyłącznie tego, czy kandydat widział wcześniej dane pytanie. Sprawdza, czy potrafi użyć wiedzy w konkretnej sytuacji. Dlatego najskuteczniejsza nauka zaczyna się nie od zapamiętania litery odpowiedzi, lecz od zrozumienia zasady.”
— Rafał z mKursant

Jak poprawnie cytować wyniki?

Poprawne sformułowanie

„65% odpowiedzi na jedno z pytań o ABS w analizie mKursant było błędnych.”

Niepoprawne sformułowanie

„65% polskich kursantów nie wie, jak działa ABS.”

Drugie zdanie wykracza poza zakres analizy.

Dane nie pochodzą z reprezentatywnego badania wszystkich kandydatów na kierowców w Polsce. Nie pozwalają również stwierdzić, że każda odpowiedź została udzielona przez inną osobę.

Rekomendowany podpis źródła

Źródło: analiza odpowiedzi użytkowników platformy mKursant; 402 próby odpowiedzi na 20 wybranych pytań problematycznych.

Metodologia analizy mKursant

Analizę przygotowano na podstawie zestawienia odpowiedzi udzielanych w systemie mKursant podczas rozwiązywania pytań służących do przygotowania do części teoretycznej egzaminu na prawo jazdy.

Zakres danych

• liczba wszystkich prób odpowiedzi: 402,
• liczba odpowiedzi nieprawidłowych: 149,
• liczba odpowiedzi na pojedyncze pytanie: od 13 do 33,
• najmniejszy odsetek błędów w zestawieniu: 21,2%,
• największy odsetek błędów: 65,0%.

Grupowanie tematyczne

Pytania dotyczące techniki pojazdu i hamowania zostały pogrupowane na potrzeby analizy redakcyjnej.

Do tej kategorii zaliczono:

• trzy pytania dotyczące ABS,
• pytanie dotyczące ESP,
• pytanie o objaw pęknięcia przewodu hamulcowego,
• pytanie o działanie wspomagania układu hamulcowego.

Łączny wynik tej grupy wyniósł: 45 błędnych odpowiedzi na 113 prób, czyli 39,8%.

Ograniczenia badania

Analiza ma charakter eksploracyjny i sygnałowy.

Nie jest badaniem reprezentatywnym wszystkich kandydatów na kierowców w Polsce.

Należy uwzględnić, że:

• analizowano wybrany zestaw pytań problematycznych,
• liczba odpowiedzi na pojedyncze pytanie była ograniczona,
• zestawienie nie zawierało liczby unikalnych użytkowników,
• nie było możliwe sprawdzenie, czy jedna osoba odpowiadała na dane pytanie więcej niż raz,
• nie podano okresu, w którym odpowiedzi zostały zebrane,
• różnice kilku punktów procentowych między pytaniami należy interpretować ostrożnie.

Wynik 37,1% nie jest więc ogólnym wskaźnikiem błędów na platformie ani prognozą zdawalności egzaminu państwowego. Dotyczy wyłącznie 20 pytań znajdujących się w analizowanym zestawieniu.

Najważniejszy wniosek

Najwyższy poziom błędów nie pojawił się przy egzotycznym wyjątku prawnym, lecz przy pytaniu o powszechnie znany system ABS. To pokazuje różnicę pomiędzy rozpoznaniem pojęcia a jego rzeczywistym zrozumieniem.

Kandydat może znać skrót, zapamiętać limit prędkości i rozpoznać znak. Dopiero pytanie osadzone w konkretnej sytuacji pokazuje jednak, czy potrafi wykorzystać tę wiedzę.

Nie ucz się litery odpowiedzi. Ucz się zasady, która za nią stoi.

Bo na egzaminie chodzi o zdobycie punktów.

Na drodze chodzi już o podjęcie właściwej decyzji.